عادات ما ، مانعی برای رشد (مکانیزم شرطی سازی)

برای آموزش ، یادگیری و یاددهی در سطوح و مراحل مختلف، راههای گوناگون و متفاوتی وجود دارند که بنا به مقتضیات مکانی و زمانی ، مناسبترین را از بین آنها را انتخاب می کنیم، یکی از روشهای تربیتی قدیمی ، مرسوم و معمول ، که چه با رویکرد درونی برای یاد گرفتن و آموزش دادن به کودک درونمان و چه با رویکرد بیرونی آن برای تربیت و حتی بعضاً کنترل سایرین ، بسیار زیاد و در حالت های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد "مکانیزم شرطی سازی " است !!

              

مکانیزم این روش بسیار ساده و آسان است ، از آنجائیکه میل به لذت و دوری از درد در همه ما نهادینه است ، برای عادت  به انجام کاری و یا حتی دیدن و حس کردن و فکر کردن به شکل مورد نظر ، با تمهیدات و کارها و ابزار بیرونی مثلاً جایزه ،‌ پاداش و یا رفتار و گفتار خاصی که مطلوب است و یا بالعکس با تهدید به شرایط نامطلوب و ناراحت کننده ، خود و سایرین را به انجام دادن کار خاص و یا حتی اندیشیدن به شیوه خاصی عادت می دهیم !!!

 و با این روش  به جای تمرین کردن، مشاهده گر بودن، انتخاب و اندیشیدن ، طوطی وار و بدون فکر و حتی لحظه ای درنگ ، رفتار و گفتار و حتی اندیشه مشابه با آنچه قبلاً آموخته ایم را انجام می دهیم .(به عنوان مثالی ملموس تصور کنید کودکی از خوردنی خاصی مثلاً شکلات لذت می برد و به آن بسیار علاقه دارد ، برای اینکه او را به درس خواندن وادار کنیم ، بعد از انجام دادن تکالیفش به او شکلات جایزه بدهیم ! در یک چنین شرایطی کودک دلیل درس خواندن را نمی داند و هدف او از انجام دادن تکالیفش دریافت شکلات است !! اگر از او بپرسید چرا درس می خواند احتمالاً دلیلی جز دریافت شکلات نخواهد گفت و مسلماً زمانیکه شکلاتی در کار نباشد ....!!!! )

مسلماً همه ما انسانها از دریافت پاداش و هدیه خشنود می شویم و این میلی نهادینه است !(در خصوص انواع تائید طلبی و تائید طلبی منفی در مطالب مربوط به تائید طلبی به تفصیل اشاره خواهیم کرد ) در طی پروسه رشد از تائید گرفتن از بیرون به سمت تائید گرفتن از درون حرکت می کنیم ، یعنی به این میل فطری و نهادینه در درونمان ارزش می نهیم و بدون سرکوب و یا انکار آن ، از دریافت پاداش های بیرونی به سمت پاداش های درونی و شخصی حرکت می کنیم.  

 به یاد داشته باشیم ، وجه تمایز انسان از حیوان ، انتخاب است و با مکانیزیم شرطی سازی ، در حقیقت ، حق انتخاب را از انسان سلب می کنیم   ! در کالبد همه ما روح دمیده شده است و  روح (از ریشه ریح )به معنای باد است !  یعنی هوایی که در حال حرکت است.

                               

ما زنده به آنیم که آرام نگیریم             موجیم که آسودگی ما عدم ماست

ماهیت بودن ما آدم‌ها به توان تغییر ماست!  هر رفتار و کردار و گفتاری که از روی عادت و بدون توجه و انتخاب انجام می دهیم ، قطعاً اشتباه است (حتی اگر رفتار سازنده ای باشد چون غیر آگاهانه بوده ، فاقد ارزش است)   عادت های ما مانند بندی است که مارا در خود محصور کرده و توان حرکت و رشد را از ما می گیرند   .

رشد و تغییر و حرکت ، الزاماً به معنای دویدن و تغییر ناگهانی بیرونی رفتار و اعمال ما نیست، پویایی ما می تواند در آرامش و حالت شبیه به سکون اتفاق بیافتد به شرط اینکه، در حال کسب آگاهی باشیم ، عادات خود را بشناسیم و به واکاوی آنها بپردازیم ، دغدغه رشد داشته باشیم و با حضور در لحظه، نو شدن را هر لحظه دوباره و دوباره تجربه کنیم .  

 

 

/ 2 نظر / 8 بازدید
لیلا

ممنون که باز می نویسید[بغل][رویا] نور آگاهی تو دلتون روشن [گل]

خدارو شکر همگی متشکرهستیم[گل]